Amerikaanse kiezer rekent af met Trump: Democratische meerderheid in Huis en Senaat

President Trump en zijn beleid zijn hard afgestraft bij de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. De uitslagen lopen nog binnen, maar duidelijk is dat de Republikeinen niet alleen zoals verwacht hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden verliezen, maar ook in de Senaat.

Dat betekent dat de Democraten een gigantische overwinning hebben geboekt. Een blauwe golf werd van tevoren als mogelijkheid genoemd, maar Amerikaanse media spreken nu van een blauwe tsunami.

Dat maakt regeren voor de president moeilijker. Trump heeft vooralsnog gematigd gereageerd. Hij zei verbaasd te zijn, maar dreigt ook met veto's voor toekomstig beleid van de Democraten.

Liveblog en uitslagenkaart

Volg de laatste ontwikkelingen in ons liveblog. Alle uitslagen zijn te bekijken op onze uitslagenkaart.

De overwinning voor de Democraten in het Huis van Afgevaardigden tekende zich aan het begin van de nacht al af door verrassingen in Florida. Kiesdistricten die door de Republikeinen nieuwe grenzen hadden gekregen in hun voordeel, kleurden toch blauw. Daarnaast deden de Democraten het in plattelandsdistricten in andere staten veel beter dan verwacht.

In de Senaat gaan zeker zeven zetels van een Republikein naar een Democraat: in Texas, Kansas, Iowa, Ohio, North Carolina, South Carolina en ook in Maine. Andersom ging er geen enkele zetel van een Democraat naar een Republikein.

Dat betekent dat de Democraten in de Senaat vanaf januari, als de gekozenen hun zetel innemen, een Democratische meerderheid hebben van zeker 54 van de 100 zetels. Van twee staten moet de uitslag nog binnenkomen: in Alaska en Mississippi wordt nog geteld. In Mississippi is het onverwacht een nek-aan-nekrace.

Texas en Maine toch blauw

Met name in de rode staten Texas en Kansas is de winst van de Democraten een grote verrassing. Miljardair Elon Musk pompte in Texas honderden miljoenen in de campagne van de Republikeinse kandidaat Ken Paxton, die ook door president Trump werd gesteund.

Dat Democraat James Talarico toch overtuigend wist te winnen, moet een harde klap zijn voor Trump. Bovendien verloren de Republikeinen in die staat ook nog de gouverneur.

Het is voor het eerst sinds 1990 dat de Democraten in Texas een senator leveren. Voor een blauw Kansas moeten we nog veel verder terug: 94 jaar.

Ook Maine, in het uiterste noordoosten van de VS, gaat naar de Democraten. Republikein Susan Collins, al in functie sinds 1997, moet haar zetel in januari afstaan aan de Democraat Troy Jackson die halsoverkop naar voren werd geschoven toen de gedroomde Democratische kandidaat Graham Platner vertrok na aantijgingen over verkrachting.

Moslim, inheemse en homo

Ook op een andere manier is geschiedenis geschreven. Zo komt er voor het eerst een moslim in de Amerikaanse Senaat. De Senaatszetel voor Michigan gaat naar de progressieve Democraat Abdul El-Sayed, die tijdens de campagne te maken kreeg met felle islamofobie; zijn Republikeinse tegenstanders noemden hem onder meer "terrorist".

Ook won Peggy Flanagan als eerste inheemse vrouw een Senaatszetel, voor Minnesota. Slechts vier inheemse mannen gingen haar voor. En in New Hampshire is de Democratische Chris Pappas gekozen als senator. Hij is de eerste openlijk homoseksuele man in de Amerikaanse Senaat.

Ook bij de gouverneursverkiezingen zijn historische overwinningen geboekt. Van de 36 staten kregen er 22 een Democraat als hoogste bestuurder. Zo kreeg Texas voor het eerst een latina als gouverneur: Gina Hinojosa. In twee staten is nog geen uitslag.

Keisha Lance Bottoms is voor de staat Georgia de eerste zwarte vrouwelijke gouverneur in de VS. Vanaf januari zullen er voor het eerst meerdere zwarte gouverneurs in functie zijn, want er werden ook drie zwarte mannen verkozen: in Florida een Republikein en in Wisconsin en Maryland een Democraat.

Kiezers konden gisteren niet alleen stemmen voor de Congresleden en hun gouverneur, maar voor veel meer functies in hun staat. Zo werden er in het hele land ook sheriffs, rechters en regionale bestuurders gekozen.

Trump: resultaten accepteren

Na deze slechte resultaten voor zijn Republikeinse partij zegt president Trump dat hij hoopt te kunnen samenwerken met de Democratische politici in het Huis en de Senaat. "Ik denk dat ze wel met me willen samenwerken", zei hij tegen de zender CBS. "Anders ga ik gewoon alles vetoën en dat willen ze niet."

Trump gaf bij Fox News een eerste reactie:

Vooraf was er nog de vrees dat Trump een slechte uitslag niet zou accepteren. Nu zocht hij voorzichtig toenadering: "We zullen samenwerken met de Democraten, we kijken ernaar uit om met hen samen te werken. We kunnen vast iets regelen." Hoeveel die handreiking waard is, zal pas in januari duidelijk worden als de nieuwe Congresleden aan de slag gaan.

De midterms lopen vaak uit op een referendum over het beleid van de zittende president en zijn partij verliest vaak Congreszetels. Dat was gisteren dus niet anders.

Bekijk alle uitslagen op onze interactieve kaart: